Menu

De stad vormt een specifieke biotoop, die ook om een specifieke benadering vanuit het natuurbeheer vraagt. Natuurpunt meent dat ‘natuur in de stad’ veel te weinig aandacht en kansen krijgt en richt daarom een afdeling op in de grootste stad van Vlaanderen: de afdeling Natuurpunt Antwerpen Stad.

En dat er heel wat te verwezenlijken is in Antwerpen, mag duidelijk zijn. Mens en dier hebben nood aan meer groen, maar niet eender welk groen. Het meeste baat hebben we bij kwaliteitsvol groen: plaatsen waar inheemse planten en dieren voedsel vinden en hun ‘diensten’ aan het stedelijk ecosysteem ten volle kunnen vervullen. Slecht ecologisch beheer leidt in een stad al vlug tot onevenwichten, zoals de woekering van soorten die overlast, schade of ziektes veroorzaken. Ook de Antwerpenaar is gebaat bij ‘echte’ natuur.

Inheemse planten

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat inheemse planten door hun duizenden jaren lange evolutie veel meer ecologische relaties hebben opgebouwd met lokale organismen dan exotische planten.

Er zijn talrijke studies uitgevoerd die duidelijk aantonen dat inheemse planten de biodiversiteit bevorderen. Ons pleidooi voor inheemse planten –ook in de stad- is dus vooral een ecologisch pleidooi!

Maar soorten kunnen dan wel inheems zijn (dus van nature in onze streek voorkomen) maar het plantmateriaal dat je van zo’n soort in de winkel koopt, kan afkomstig zijn van een andere streek in de wereld. Deze planten zijn dan evengoed niet aangepast aan onze lokale omstandigheden.

Om dat te begrijpen moeten we even terug gaan in de tijd:
Na de laatste ijstijd, zo’n 10.000 jaar geleden, hebben planten er eeuwen over gedaan om zich in Vlaanderen te vestigen. Gedurende deze periode hadden ze ruim de tijd om zich aan te passen aan de lokale bodem- en klimaatcondities. Deze aanpassingen werden telkens doorgegeven aan de nakomelingen en dat vormt meteen ook de grootste kracht van deze planten! Vaak zijn ze beter bestand tegen uitzonderlijke vorstperiodes en ziektes dan niet-autochtone planten.

Natuurgebieden

Een afdeling van Natuurpunt is volwaardig als ze op haar grondgebied beschikt over een natuurgebied. Voor een stedelijke omgeving is dat niet vanzelfsprekend. Ons natuurgebied is de Wolvenberg, geprangd tussen Ring en Singel vlakbij Berchem Station.

Toch proberen we, en dan in eerste instantie in Domein Hertoghe, via het Park Mee-project om stukjes wilde natuur te laten ontwikkelen in de parken waarover Antwerpen beschikt. We streven ernaar om de naaste bewoners te betrekken om hun park natuurlijk te laten ontwikkelen en zo de biodiversiteit in de stad te verhogen.

de Wolvenberg

De Wolvenberg

Wolvenberg is het enige natuurgebied in de binnenstad van Antwerpen. Het ligt op een boogscheut van het station van Berchem, tussen de Posthofbrug en de Grotesteenweg.

De Ringbermen

Het Agentschap Wegen & Verkeer (AWV) geeft een aantal ringbermen vrij voor ecologisch beheer door Natuurpunt Antwerpen Stad (NAS).

Domein Hertoghe

Het domein Hertoghe, tussen de Desguinlei en de Markgravelei in Antwerpen, vormt samen met het Hof van Leysen een overblijfsel van het Leikwartier, aangelegd tijdens de tweede helft van de 16de eeuw. In dit stadspark staan enkele kampioenbomen, waaronder een Zwarte moerbei en een Robinia. Het domein vormt sinds 1974 een beschermd landschap.

De Brilschans

Het Brilschanspark is aangelegd op de resten van één van de schansen die de Brialmontomwalling rijk was. Deze schans betrof een militair gebouw in een V-vorm met dito vestgracht. De Brilschans, zoals het gebouw genoemd werd, was een Lunet (Frans voor bril) van de grote omwalling, dat wil zeggen een buitenwerk los van de eigenlijke vestingwerken, om deze te beschermen.

Halfmaantje

Op de grens van Berchem, Wilrijk en Antwerpen ligt een fortrestant dat een belangrijke plaats in het Ringbos inneemt: het Halfmaantje. Dit restant van de grote omwalling is nog herkenbaar in de V-vormige punt waarover een thans geasfalteerde weg loopt. In het gebied van het Halfmaantje bevinden zich gedeelten van de Kleine Ring, waarin de oude kasseiweg verder loopt. Hierlangs bevindt zich een oude haag van Eenstijlige meidoorn.

Mastvest

Ten westen van het Halfmaantje, ligt een andere schans van de omwalling; de Mastvest. Dit restant van de grote omwalling is nog herkenbaar aan de V-vormige vest waarover in 1930 een grote brug werd gebouwd, samen met een heuse tentoonstellingswijk, ter ere van de Expo. Destijds lag het nog tegen het domein De Langen Elst en het Militair oefenplein aan de buitenkant, en keken we van uit de Laurentiuspoort en de Kielse poort op de statige parken van het Hof Van Leysen, en het Torenhof.

Levende stadsbiotoop

Stad en natuur zijn één geheel.

Naast de betonnen constructies vinden we verschillende biotopen in de stad. De natuur in de stad vinden we in parken, tuinen, bermen, oevers, muren, groendaken, geveltuinen, perken, braakliggende terreinen, ….

Dieren en planten overleven overal, zelfs op plaatsen waar je het niet verwacht. De stad herbergt op een kleine oppervlakte een grote soortenrijkdom, juist omwille van het veelzijdige leefgebied.

Er is ook heel wat water te vinden in de stad zoals rivieren, stadsvijvers in parken en kleine poeltjes in tuinen.

De flora en fauna die in de stad voorkomt, wordt hier illustratief beschreven.

Gewonde dieren?

Contacteer dan Vlaams opvangcentrum Brasschaat-Kapellen 

VOC-website

Holleweg 43,
2950 Kapellen

tel. 32(0)473/48.48.97.