Nieuwsbrief Natuurpunt Antwerpen Stad - Natuurpunt Antwerpen Stad

Uit de oude doos…
Hommelzoektocht in de Wolvenberg op 6 juni en 7 juni
Vogeltelling De Stadsmus in Nachtegalenpark op 7 juni
Op avondexcursie met Extant – de nachtzwaluw op 13 juni”
Bomenwandeling in de Wolvenberg op 21 juni
Cursus Moeras- en rietvogels – evaluatie
Gierzwaluwen nestelen zich in dakgoten van het Fotomuseum
Bruinvis gespot aan de Antwerpse Scheldekaaien
Wandeling ‘Zomerblues in Fort 3 van Borsbeek’ op 23 mei

Nieuws voor vrijwilligers
Verzendklaar maken ledenblad: helpende handen gevraagd op donderdag 21 mei
Onze volgende beheerdagen in natuurreservaat Wolvenberg

De bomen kleuren weer groen, de vogels vliegen talrijk door de lucht, en ook de insecten zijn opnieuw op de afspraak. Dat kan maar één ding betekenen, de lente is volop aan de gang. En daar gaan wij de komende maand van profiteren met verschillende activiteiten en wandelingen. Hommels zoeken of vogels tellen? Voor elk wat wils deze maand. Er is alvast één zekerheid, het belooft een drukke maand te worden met ook nog verschillende kunstige en leerrijke wandelingen die we organiseren. Verderop lees je ook welke dierenvrienden er de afgelopen maand weer op bezoek kwamen in onze mooie stad. Veel leesplezier!

Uit de oude doos…

Nu en dan duiken we hier eens in het verleden met foto’s, kaarten… uit ons werkgebied. Hoe zag het er vroeger uit?

Op de foto hieronder staat de omwalling in 1920, het torentje in de verte is van het Mariagasthuis. Wolvenberg situeert zich eerder ter hoogte van dit gasthuis. Maar de constructies waren soortgelijk. De brug op de foto vindt in Oud-Berchem aansluiting op Willem Van Laarstraat (vroeger Poortstraat). De poort die o.a. uitgaf op deze brug was de Mechelsepoort.

Het voormalige Sint-Maria Gasthuis in Berchem werd opgericht in 1854 als een gasthuis en weeshuis voor meisjes. Het bevindt zich ter hoogte van de huidige kruising van de Grotesteenweg en de Koninklijkelaan. Tijdens de wereldoorlogen fungeerde het als militair hospitaal en hulpziekenhuis. Sinds de late 20e eeuw is het omgebouwd tot residentiële appartementen.

Op de oude kaart zie je Berchem (Barechoem), het slijkdorp.

Veel Boomers hebben op de Brilschans gezwommen. In de volksmond bekend als ‘de soldatenbak’. Dit verwijst naar een voormalig zwembad of militaire faciliteit in die regio die een centrale rol speelde in de recreatie van de naoorlogse generatie. Zie foto hieronder.

Hommelzoektocht in de Wolvenberg op 6 juni en 7 juni

Het leven van de hommel (Auteur: Jens D’Haeseleer)

Hommels zijn onze harigste bijen en kunnen dankzij hun dichte, pluizige beharing al bij de minste zonneschijn actief zijn. Ze vliegen vaak al heel vroeg op de dag en zijn zelfs tijdens regenweer of bij vrieskou te spotten. Hierdoor zijn ze algemener in gematigde streken. Je ziet ze vaak op de eerste bloemen of op zoek naar een geschikte plek om een kolonie te starten, maar ze verspillen geen energie aan nutteloze zoektochten. Warme, droge plekjes die goed beschut en verstopt zijn, hebben hun voorkeur: een composthoop, een verlaten muizenhol, een vogelnestkastje, onder een dikke pol gras of onder dat hoopje droge bladeren dat je nog wilde opruimen. Hommels houden wel van een beetje rommel in de tuin, een plek waar ze zich kunnen verstoppen.

Ook de kleine speurneuzen zijn welkom.

Wil je hier graag meer over weten of wil je zo’n hommel wel eens van dichtbij bekijken?

Schrijf je dan in op één van onze hommelzoektochten.

Op 6 en 7 juni beginnen we te speuren vanaf 14.00 uur.

Afspraak : Hoek Singel en Grote Steenweg, Binnensingel, Berchem

Voor 06/06/2026, gelieve in te schrijven via:

https://www.natuurpunt.be/agenda/hommelzoektocht-27333?date=06/06/2026

Voor 07/06/2026, gelieve in te schrijven via:

https://www.natuurpunt.be/agenda/hommelzoektocht-27334?date=07/06/2026

Gratis activiteit

Organisatie

Natuurpunt Antwerpen Stad

Aculea

Vogeltelling De Stadsmus in Nachtegalenpark op 7 juni

Start je zondag als een heerlijke dag en kom mee vogels inventariseren. Je hoort en ziet de natuur ontwaken terwijl je de vogels telt. Een nuttige activiteit die mee helpt om bescherming te bieden aan het vogelbestand in onze stad.

Dit doen we elke eerste zondag van de maand binnen ons werkingsgebied. Op die manier trachten we het vogelbestand in kaart te brengen en worden er statistieken bijgehouden. Zo zien we ook hoe goed of minder goed het gaat met een vogelsoort.

Zondag 7 juni 2026 gaan we vogels inventariseren in het mooie Nachtegalenpark.

Afspraakplaats: ingang Beukenlaan 12-14 t.o.v. ingang van park Den Brandt om 8.30 uur. Einde voorzien om 11.00 uur.

Zin om mee te doen? Ook beginnende vogelspotters zijn welkom!

Meer info/inschrijven via:

vwgdestadsmus@gmail.com

Op avondexcursie met Extant – de nachtzwaluw op 13 juni

Vogelwerkgroep De Stadsmus en kunstenaarsduo Extant slaan de handen in elkaar voor een hele speciale editie!
Extant is een Antwerps initiatief dat zich inzet voor de ontwikkeling en productie van nieuwe hedendaagse performatieve klankkunst. De Extant- excursies versterken de uitwisseling van kennis en artistieke methodieken tussen makers en luisteraars. We trekken op 13 juni 2026 naar de Kalmthoutse Heide voor een luister- en opnamesessie. Met gespecialiseerde microfoons en onder de deskundige begeleiding van vogelgids Chantal Van Gool van Vogelwerkgroep De Stadsmus, duiken we in de sonore leefwereld van de nachtzwaluw.

Het is een project om natuur en kunst op een creatieve manier dichter bij elkaar en tot de mens te brengen.

De mysterieuze nachtzwaluw leeft in heidegebied, dennenbossen en zandverstuivingen. Overdag zie je dit goed gecamoufleerde zangwonder amper zitten op de dennen- en berkentakken. Daar heb je een flinke portie geluk voor nodig. Maar tijdens de diepe schemer en ’s nachts verraadt zijn speciale ratelende zang zijn aanwezigheid. Een zingende nachtzwaluw kan tot 1900 noten per minuut produceren! Tijdens de baltsperiode hoor je het mannetje in de vlucht driftig met zijn vleugels tegen elkaar slaan.

En die geluiden gaan we op een bijzondere manier tot bij jou brengen!

Benieuwd? Wij ook!!

Schrijf je dan zeker in via onderstaande link, plaatsen zijn beperkt.

https://www.natuurpunt.be/agenda/avondexcursie-met-extant-de-nachtzwaluw-29440

Afspraak: zaterdag 13 juni 2026 om 21.00 uur – einde voorzien rond 23.00 uur.

Waar? Parking Zuid, Verbindingsstraat, Kalmthoutse heidegebied.

https://maps.app.goo.gl/6DRE6BUx2xkjuogR9

Meebrengen: verrekijker, nachtkijker (indien gelukkige bezitter), muggenmelk, aangepaste donkerkleurige kledij (geen fluo aub), laarzen indien het geregend heeft, drinken, eventueel een draagbaar vouwstoeltje.

Ter info: honden niet toegelaten

Bomenwandeling in de Wolvenberg op 21 juni

Elke boom verbergt een verhaal, zorgvuldig opgeslagen in het hout als een levend archief dat reageert op zijn omgeving. Volwassen bomen koelen en beschermen hun omgeving, maar diezelfde omgeving heeft ook een sterke invloed op de groei en de vorm van de bomen. We onderzoeken hoe die interactie het verhaal van de boom kan sturen, welke rol zwammen spelen om het bos weerbaarder te maken en welke invloed het klimaat daarop heeft.

Kinderen welkom.

Deze gratis wandeling gaat door van 10.00 uur tot 12.30 uur.

We spreken af op hoek Singel en Posthofbrug 1, 2600 Berchem.

Gelieve in te schrijven via:

https://www.natuurpunt.be/agenda/bomenwandeling-28258

Cursus Moeras- en rietvogels – evaluatie

In de maanden april en mei hield Vogelwerkgroep De Stadsmus opnieuw een cursus, ditmaal over moeras- en rietvogels. Bastiaan De Ketelaere vertelde met veel kennis, enthousiasme en een goede portie humor over deze mysterieuze groep vogels. Kenmerken en geheimen werden ontrafeld in 3 theorielessen en een excursie. Tijdens de daguitstap naar het mooie gebied De Gavers in Harelbeke kregen we tal van vogels te zien en te horen. Kleine karekiet, koekoek, rietgors, rietzanger, cetti’s zanger, een kolonie aalscholvers op nest, baltsende futen, meerkoeten met jongen en de o zo intrigerende snor waren enkele van de besproken vogels die we live konden waarnemen.

Zo goed als niets ontging aan de oren van de gids, Chantal Van Gool, en de arendsogen van de cursisten. Bosvogels, steltlopers, roofvogels, alles wat ons pad kruiste, kwam aan bod. Ooievaars, groenpootruiters, oeverlopers, kleine plevieren, torenvalken, witte kwikstaarten en nog tal van andere vogels konden bewonderd worden door de telescoop van De Stadsmus. Voor woudaap waren we net een dag te vroeg, die kwam pas de dag erna aan vanuit zijn overwinteringsgebied. Je kan veel plannen, maar vogels laten zich niet ‘plannen’. Dat maakt ook heel het gebeuren rond vogels spotten net zo leuk, het is en blijft een onverwachte beleving!

De uitstap werd afgesloten met een heerlijk fris drankje op het terras van De Gavers.

Wil jij ook een cursus volgen over vogels? Goed nieuws! We bieden dit jaar nog een tweede cursus aan, over trekvogels. Laat het onderwerp je vooral niet afschrikken, met interesse en nieuwsgierigheid naar dit bijzondere fenomeen kom je al een heel eind.

Inschrijven kan via deze link: Cursus trektellen | Natuurpunt

Gierzwaluwen nestelen zich in dakgoten van het Fotomuseum

Sinds enkele weken kan je opnieuw gierzwaluwen horen in het Zuidpark. De vogels hebben zich namelijk genesteld in de dakgoten van het Fotomuseum. Dat ze weer in het land zijn, moet iedereen gehoord hebben.

Meer info vind je hier:

https://www.gva.be/atv/gierzwaluwen-nestelen-zich-in-de-dakgoten-van-het-fotomuseum/151222963.html

Hieronder vinden jullie het observatieverslag van het Apus-team van dinsdag 18 juli 2023 van 21:00 uur tot 22:00 uur:

Dit resulteerde in onderstaande bezetting:

dakgoot A, zijkant gebouw in de Verviersstraat: hier zijn 9 invlieggaten voorzien waarvan 5 bezet.
dakgoot B, voorkant gebouw LINKS Waalsekaai: hier zijn 7 invlieggaten voorzien waarvan 5 bezet.
dakgoot C, voorkant gebouw RECHTS Waalsekaai: hier zijn 9 invlieggaten voorzien waarvan 2 bezet.

Totaal: 12 nesten

Deze nieuwe kolonie werd geregistreerd op waarnemingen.be

Mogelijks zijn er wel na 3 jaar nesten bijgekomen.

Na opzoeking door Lucas Bergmans van Natuur en Bos blijkt dat in 2004 het Fotomuseum werd gerenoveerd door de provincie, maar men kon nergens bevestiging krijgen wie destijds het initiatief nam om alle dakgoten te voorzien van invlieggaten voor gierzwaluwen.

Foto’s © Johan Kempeneers

Gevel Fotomuseum

Gierzwaluw – aankomst 2^de partner dd. 8 mei 2026

Bruinvis gespot aan de Antwerpse Scheldekaaien

Aan de Scheldekaaien in Antwerpen is een bruinvis gespot. Een toevallige voorbijgangster filmde het tafereel. Begin februari werd ook al een bruinvis gezien ter hoogte van Nieuw Zuid. Vermoedelijk gaat het om een ander dier.

Lees hier verder:

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/09/alweer-een-bruinvis-gespot-in-de-schelde/

Wandeling ‘Zomerblues in Fort 3 van Borsbeek’ op 23 mei

Nieuws van VMPA vzw – Vereniging voor Milieueducatie Provincie Antwerpen

Op 23 mei in de namiddag kan je wandelen met VMPA-gidsen Marianne en Inge langs de Koude Beek aan Fort 3 te Borsbeek. Zij gaan op zoek naar mooie natuur en vertellen ondertussen interessante weetjes.

Deze wandeling kadert in de ‘Week van de Biodiversiteit’ die wordt georganiseerd door het Agentschap voor Natuur en Bos in samenwerking met Natuurpunt. De bedoeling is om de natuur in kaart te brengen en de biodiversiteit te waarderen. Burgers kunnen van 16 tot 24 mei deelnemen aan de Nationale Biodiversiteit Challenge via de gratis app Obs Identify. Dit kan in verschillende natuurgebieden, zowel in het bos als in een tuin of park in de buurt. Men kan zowel planten als dieren als waarneming inbrengen. Dit helpt om een helder en breder beeld van de biodiversiteit te krijgen in België. In het bijzonder wordt gevraagd om Natura 2000-gebieden te bekijken. Het Fort 3 is een van deze Natura 2000-gebieden omdat de fortengordel een belangrijke overwinteringsplaats, zomerverblijfplaats, kraamkolonie en zwermgebied is voor vleermuizen zoals ingekorven vleermuis, meervleermuis, watervleermuis, franjestaart, Brandts- en baardvleermuis.

De maand mei is een hoogtepunt voor planten en dieren. In het Borsbeeks bakstenen fort bloeien planten, bomen en struiken en trekken zo een enorme variëteit aan insecten aan. De fortgracht, de Koude Beek, de glacis (flauw aflopende aarden helling aan de buitenzijde van een vestingwerk), is voor vele organismen echt belangrijk.

Maar je kan ook het landschap bewonderen met de meanderende Koude Beek.

Dat de natuur hier zo prachtig is, is te danken aan het beheer van de vrijwilligers van Natuurpunt Schijnbeemden, kern Borsbeek.

Sedert vorig jaar baten deze vrijwilligers een onthaalruimte uit op zaterdagnamiddag. Kom gerust eens langs om het Natuur.huis De Kruitkamer te bezoeken. Dit is een prachtige plaats geworden dankzij hun tomeloze inzet.

https://www.natuurpuntschijnbeemden.be/nieuws/natuurhuis-de-kruitkamer-2025

https://www.natuurpunt.be/projecten/week-van-de-biodiversiteit

https://www.nieuwsblad.be/binnenland/natuur-en-bos-roept-burgers-op-om-biodiversiteit-mee-in-kaart-te-brengen-dat-leverde-opvallende-verschijningen-op/151449814.html?utm_

Je bent dus van harte welkom op deze ontdekkingstocht in dit prachtige fort.

Bijeenkomst: op 23 mei om 14.00 uur aan De Watertoren te Borsbeek, Jozef Reusenslei 3.

Je moet je niet aanmelden. Gewoon naar de bijeenkomstplaats komen. De wandeling is gratis.

Blinde bij

Verzendklaar maken ledenblad: helpende handen gevraagd op donderdag 21 mei

Een nieuw nummer van ons driemaandelijks ledenblad ‘Natuur.stad’ rolt binnenkort van de drukpersen!

Om dit nummer verzendklaar te maken, kleven we de adresetiketten van onze leden en abonnees op het tijdschrift. Hiervoor zoeken we helpers! Vele handen maken het werk licht.

Iedereen is welkom op donderdag 21 mei vanaf 18.30 uur in ’t Oud Kapelleke, Ferdinand Coosemansstraat 127 te 2600 Berchem.

Kom je een handje toesteken? Laat dit dan bij voorkeur weten aan:

johan.wyckmans@natuurpuntantwerpenstad.be

Onze volgende beheerdagen in natuurreservaat Wolvenberg

Elke week beheert een team enthousiaste vrijwilligers dit mooi stukje natuur in de stad, zodat een variëteit aan planten en dieren er standhoudt en een kans krijgt om er te leven.

Wil jij meehelpen? Dat kan! Ervaring is niet vereist (maar uiteraard wel een plus) en je hoeft je niet vooraf aan te melden.

Kom gewoon af naar de container op de kruising van de Singel en de Posthofbrug.

Er wordt iedere zondagvoormiddag beheerd van 9.30 uur tot 12.00 uur.