foto: Eva Suls

Waarnemingen in 't Stad

In Natuur.stad verschijnen artikels over waarnemingen in de stad. In elk nummer wordt de stand opgemaakt van wat de afdeling gedaan heeft inzake Natuurstudie en -beheer.

Wil je zelf waarnemingen ingeven of bekijken wat er zoal gevonden wordt in de stad, ga dan naar waarnemingen.be

Gierzwaluwen spotten

Gierzwaluw ©Filip De Clercq
De gierzwaluw, een typische stadsvogel, broedt van de laatste helft van mei tot in juni in spleten van gebouwen en speciale nestkasten. De broedduur bedraagt circa 18 – 20 dagen. Tussen het leggen van de eieren verlopen twee dagen. ♂ (Mannetje) en ♀ (vrouwtje) broeden beide en wisselen elkaar regelmatig af. Er wordt één broedsel per jaar grootgebracht. Beide vogels zorgen voor de jongen, die na 39 – 43 dagen uitvliegen.

Help ons gierzwaluwkolonies te lokaliseren. Meld waar je gierzwaluwen in- of uit een nest of nestkast zag vliegen. Dat kan via de nestkastenmodule van waarnemingen.be: “Mijn waarnemingen” > “Mijn nesten”. Gebruik de Handleiding Nestenmodule van waarnemingen.be. Een mail aan vogelwerkgroep@natuurpuntantwerpenstad.be kan ook.
foto: ©Filip De Clercq

Spindotter aan Bocht van Oosterweel - 18 maart 2014

Spindotter In de stadsschorre aan de Bocht van Oosterweel werd tijdens een plantentochtje - wegens het vroege voorjaar alvast voor de kalenderuitstap - een eerste vondst gedaan van Spindotter (Caltha palustris subsp. araneosa). Spindotters zijn aangepast aan onderdompeling door getijdenvloed. Deze moerassoort is een speciale variant van de Dotterbloem omdat de bloem op een geknikte steel met het water mee kan bewegen om stuifmeel en stamper droog te houden tot na de bevruchting.

Uitgerekend in het deel dat op de schop zou gaan is er eindelijk een vestiging. Steeds meer brakwatersoorten en getijdensoorten komen aan het licht.
Het is dan ook een bittere pil voor de waarnemers dat dit zo goed als zeker teloor gaat. De plannen voor het Droogdokkenpark voorzien weliswaar in de aanleg van een nieuwe slikken- en schorrenzone, maar het zal jammer genoeg erg lang duren voor de natuur zich daar terug volop gevestigd heeft. (foto © A. Beijer)
Erik Molenaar

Natuur in de stad - Boekenbergpark (Deurne)

Een film van Roald Roos.
Beschermd landschap met officieel beheerplan (wordt wel niet uitgevoerd). Hoogste waardering in de Biologische Waarderingskaart van Vlaanderen. Zijn beroemde voorjaarsflora is niet missen! 225 soorten wilde planten waarvan 58 bossoorten o.m. oud-bos-soorten - 70 soorten mossen - 46 soorten lichenen.

Bekijk de film hier.


'Uitgestorven' vliegensoort duikt op in Antwerpen

slankpootvlieg Een in België uitgestorven gewaande vlieg, Liancalus virens (ze heeft geen Nederlandse naam), heeft zich gevestigd in de tuin van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) te Antwerpen.
Het slankpootvliegje werd er voor het eerst opgemerkt in het voorjaar van 2012, daarna enkele keren in het voorjaar van 2013 en het uiteindelijk nogmaals in oktober 2013.
In 2000 werd het vliegje 'uitgestorven' verklaard in de rode lijsten van België en Vlaanderen.
L. virens is een glanzend langpotig vliegje met een gestreept achterlijf, het mannetje onderscheidt zich door de witte puntjes op het uiteinde van de vleugel.
Het beestje komt van nature voor in vochtige omgevingen, in de buurt van spattend water (watervalletjes,...) en dat schijnt het gevonden te hebben aan de grote vijver aan de ingang van de polikliniek van het ITG. Hier loopt het water vanuit 3 kleine waterbekkens over een aantal lamellen naar een ondiepe vijver. Oorspronkelijk was dit een onderdeel van een originele airco: door het water afgekoelde lucht werd naar binnen gezogen en in het gebouw verdeeld. De vorm van dit uniek waterwerk lijkt ideaal voor Liancalus virens. In september 2013 werd deze slankpootvlieg ook eenmalig opgemerkt en gefotografeerd in een tuin te Erpe.
Deze melding en die te Antwerpen werden goedgekeurd door de specialisten van waarnemingen.be.
tekst en foto (©): Luc Verhelst

Klimopbij gespot in 't Stad

Willem Deleus spotte op 26 en 28 september 2013 een kleine kolonie van de zeldzame Klimopbij in het centrum van Antwerpen. Lees zijn artikel hierover.

Een nieuwe soort voor ons land: Alpengipskruid

Ziehier een primeur voor ons stadsonderzoek. Alpengipskruid (Gypsophila repens). Nieuw voor ons land!
Een geweldige ervaring, want ze is nog nergens anders opgegeven! Niet bepaald een endemische soort, maar wel een echte stadsplant. (foto Erik Molenaar - 13/08/2013)

Alpengipskruid; foto: Erik Molenaar

De herkomst van de meeste gipskruidsoorten is het oostelijk deel van de Middellandse zee. Zoals hun genusnaam al verraadt, zijn ze kalkminnend. De soortnaam repens duidt er dan weer op dat het kruid niet wortelende stengels vormt die over de grond 'kruipen', steunend aan de knooppunten.
Dit kruid voelt zich thuis in kalkrijke bergachtige streken (1000 tot 2700 m hoog), van de zuidelijke Jura, de Alpen en Pyreneeën tot de Apennijnen en de Karpaten. Het daalt langs de rivieren af en wordt gevonden in Lyon en Grenoble. Het wordt bij ons ook wel in rotstuintjes geplant, al kan het in ons geval om een 'toeristische' exoot gaan.
Deze overblijvende plant is met 10-20 cm groter dan het inheemse eenjarige Gipskruid (G. muralis). Uit de vertakte wortelstok groeien tot 20-40 cm lange, vertakte stengels, sommige bloemdragend, andere steriel. De langwerpige bladeren zijn tot 3 cm lang, onbehaard, ietwat vlezig en licht blauwachtig berijpt. De vijftallige bloemen (juni-september) staan in losse schermen. De witte tot roze kroonbladen van ongeveer 6-10 mm zijn dubbel zo lang als de kelkbladen en iets langer dan de meeldraden.

250e spinnensoort gevonden binnen de Antwerpse Singel

Tuinwolfspin; foto: Johan Van Hoecke Tussen 2004 en 2008 voerde ARABEL (de Belgische spinnenvereniging) een grootschalig onderzoek uit naar de spinnenfauna van Antwerpen binnen de Singel. Dat leverde niet minder dan 249 verschillende soorten op, wat erg veel is en helemaal buiten de verwachtingen van de onderzoekers. Dit betekent dat meer dan 1/3 van alle Belgische spinnensoorten gevonden is in dit relatief kleine en erg dicht bebouwde gebied. Recent werd in een stadstuin de 250e spinnensoort aangetroffen. Het gaat om de Tuinwolfspin, een spinnetje dat geen web weeft, maar actief, zoals een wolf, zijn prooien achtervolgt en in een sprint grijpt. De vrouwtjes dragen hun eicocon met zich mee en als de jongen uit het ei kruipen, reizen ze nog een tijdje mee op de rug van de moeder.
(foto © Johan Van Hoecke)


Nest Sperwer in Wolvenberg

Eind mei 2013 werd op Wolvenberg een nest sperwers waargenomen. Eind juni maakte Stefanie Lahaye (praktijkassistent Dierkunde aan de Universiteit Antwerpen) een korte film van de jonge sperwers. (Met dank aan Stefanie voor de mogelijkheid de beelden hier te tonen)




Eekhoorn gezien in binnenstad
Begin augustus 2012 werd een eekhoorn waargenomen in het Antwerpse Begijnhof en op het Frans Halsplein.

Enige goedgekeurde melding van Driekantige bies
Op 5 juni 2012 meldde Erik Molenaar een groeiplaats van Driekantige bies, iets ten noorden van het Kattendijkdok op de meldingssite van Natuurpunt: Waarnemingen.be. Het gaat voorlopig om de enige goedgekeurde melding voor België op genoemde site.

Haas in de buurt van Wolvenberg!
Tijdens onderzoek van de graslanden op de Ring troffen we deze zomer een leger aan van een zoogdiertje. De keuteltjes waren tweemaal zo groot als van Konijn. Het raadsel bleef open staan op waarnemingen.be tot onlangs de zoogdierwerkgroep de vondst van Haas het meest waarschijnlijk achtte. Dit is een eerste waarneming, op 2 kilometer van Wolvenberg. Hopelijk zitten de dieren er goed. De locatie wordt geheim gehouden.